ทำความรู้จัก เอนไซม์ คืออะไร? สำคัญต่อร่างกายอย่างไร?

เมื่อพูดถึง กลุ่มโปรตีน ที่เร่งปฏิกิริยาทางชีวเคมี ที่เกิดขึ้นภายในเซลล์ของสิ่งมีชีวิต เพื่อช่วยในการสังเคราะห์องค์ประกอบต่าง ๆ ภายในเซลล์ สิ่งนั้นคือ เอนไซม์ ที่จะช่วยในการย่อยอาหาร และดูดซึมสารอาหาร เพื่อนำไปเลี้ยงส่วนต่าง ๆ ของร่างกาย เพื่อให้ชีวิตดำรงชีวิตอยู่ได้

วันนี้ SGE จะพาไปรู้จักกับ “เอนไซม์ (Enzyme)” ว่าคืออะไร? มีความสำคัญอย่างไรบ้าง?

เอนไซม์ (Enzyme) เปรียบเสมือนตัวจุดประกายของชีวิตในร่างกาย คือ ถ้าหากร่างกายไม่มีเอนไซม์ ร่างกายจะไม่สามารถย่อยอาหาร และดูดซึมสารอาหาร เพื่อไปเลี้ยงส่วนต่าง ๆ ของร่างกายได้ และอาจจะตายลงได้ในที่สุด

ดังนั้น เอนไซม์ จึงเป็นตัวช่วยเร่งปฏิกิริยาเคมี หรือตัวคะตะลิสต์ (Catalyst) ที่จำเพาะ ที่ทำง่านร่วมกับโคเอนไซม์ (Coenzymes) โดยโคเอนไซม์ในที่นี้ คือ พวกวิตามิน และแร่ธาตุจำเป็นต่อร่างกาย กล่าวคือ วิตามิน แร่ธาตุ จะไม่สามารถกระตุ้นให้ทำงานได้ หากไม่ได้ทำงานร่วมกับเอนไซม์นั่นเอง

สามารถแบ่งประเภทของเอนไซม์ ได้ 3 ชนิด คือ

คือ เอนไซม์ที่พบได้ในอาหารสด อาหารดิบทุกชนิด ทั้งจากพืช และจากสัตว์ โดยจะช่วยย่อยอาหารที่ทานเข้าไป แต่ถ้าอาหารผ่านความร้อนที่สูงเกิน 47 องศาเซลเซียส เอนไซม์จะถูกทำลายได้ง่าย และอาจไม่มีหลงเหลือในอาหาร ดังนั้น อาหารที่ยังมีเอนไซม์หลงเหลืออยู่ จึงเป็นจำพวกผัก ผลไม้ และเนื้อสัตว์ ที่ทานดิบได้ เช่น ปลาดิบ เป็นต้น

คือ เอนไซม์ที่ผลิตขึ้นมาจากร่างกาย ส่วนใหญ่ผลิตมาจาก ตับอ่อน เพื่อใช้ในการย่อยอาหาร และดูดซึมสารอาหารที่ทานเข้าไป เอนไซม์ที่เกี่ยวกับการย่อยอาหาร มีดังนี้

• อะไมเลส (Amylase) สำหรับย่อยแป้ง ให้เป็นน้ำตาล
• ไลเปส (Lipase) สำหรับย่อยไขมัน
• โปรตีเอส (Protease) สำหรับย่อยโปรตีน ให้เป็นกรดอะมิโน
• เซลลูเลส (Cellulase) สำหรับย่อยเส้นใยจากพืช
• แลกเตส (Lactase) สำหรับย่อยอาหารจำพวกนม
• ซูเครส (Sucrase) สำหรับย่อยน้ำตาล
• มอลเทส (Maltase) สำหรับย่อยอาหารจำพวกข้าว

คือ เอนไซม์ที่ผลิตในเซลล์ และเนื้อเยื่อต่าง ๆ ในร่างกาย ทำหน้าที่เร่งปฏิกิริยาเคมี เพื่อช่วยในการเผาผลาญสารอาหาร และสร้างพลังงาน สร้างภูมิต้านทาน และเสริมสร้างการเจริญเติบโตของร่างกาย รวมไปถึงช่วยซ่อมแซมส่วนที่สึกหรอของอวัยวะต่าง ๆ อีกด้วย

บางข้อมูล อาจรวมชนิดของเอนไซม์จากอาหาร และเอนไซม์ย่อยอาหารไว้ด้วยกัน เพราะทั้ง 2 ชนิด เหมือนกันทุกอย่าง ต่างกันแค่แหล่งผลิตเท่านั้น

องค์ประกอบที่สำคัญต่อการดำรงชีวิต คือ น้ำ อากาศ และอาหาร อาหารจะถูกส่งเข้าไปเลี้ยงในร่างกายได้ จะต้องอาศัย เอนไซม์ ในการกระบวนการย่อยอาหาร และจะต้องอาศัยวิตามิน แร่ธาตุ กรดอะมิโน และสารไฟเตท ที่จำเป็น มาเป็นตัวประกอบสำคัญในการเสริมประสิทธิภาพการทำงานของเอนไซม์

ร่างกาย ประกอบไปด้วยเซลล์ขนาดเล็กหลายล้านเซลล์ สารอาหาร จะต้องถูกย่อยโดยการทำงานของ เอนไซม์ จนมีขนาดเล็กในระดับอิออน จึงจะสามารถผ่านหนังของเซลล์ขนาดเล็กแต่ละเซลล์ได้ ร่างกายจึงจะดำรงชีวิตอยู่ได้ หากสารอาหารไม่สามารถส่งไปถึงเซลล์ได้ การซ่อมแซมส่วนที่สึกหรอ จะไม่สามารถทำได้ จึงทำให้ร่างกายเกิดภาวะเสื่อม ส่งผลทำให้ภูมิคุ้มกันทำหน้าที่ไม่ได้อย่างมีประสิทธิภาพ ทำให้เป็นโรคต่าง ๆ นั่นเอง

เรียกได้ว่า เอนไซม์ จะช่วยในการย่อยอาหาร มีหน้าที่เป็นตัวเร่งในการย่อยอาหารให้สมบูรณ์ ทำให้ร่างกายของเราได้รับสารอาหารที่มีคุณภาพ แล้วนำไปใช้ได้ ถ้าน้ำย่อยไม่ดี เมื่อทานอาหารที่มีประโยชน์เข้าไป ก็จะไม่เกิดประโยชน์ใด ๆ กับร่างกายทั้งสิ้น นอกจากนี้ เอนไซม์ ยังมีหน้าที่ช่วยทำให้ระบบภูมิคุ้มกันแข็งแรง ช่วยสร้างโปรตีนในกล้ามเนื้อ ช่วยทำให้กล้ามเนื้อหดตัว สลายสารพิษ ทำให้เลือดบริสุทธิ์ ช่วยกำจัดคาร์บอนไดออกไซด์ออกจากปอด และช่วยลดความเครียดของตับอ่อนและอวัยวะอื่น ๆ ภายในร่างกาย

เอนไซม์ เป็นสารชีวเคมีที่จำเป็นต่อร่างกายของเรา ช่วยให้ร่างกายสามารถย่อยอาหาร เพื่อนำสารอาหารไปใช้ประโยชน์ต่อได้ ในลำไส้และตับอ่อนของมนุษย์ สามารถผลิตเอนไซม์ได้หลากหลายชนิด และมีอาหารบางชนิดที่อุดมไปด้วยเอนไซม์ หรือบางครั้งก็มีจุลินทรีย์ที่มีประโยชน์

สำหรับอาหารบางประเภท มีปริมาณเอนไซม์สูง แต่ เอนไซม์ มักสลายไปเมื่อเข้าสู่ระบบย่อยอาหาร ในขณะที่บางวัฒนธรรมการกินเชื่อว่า การรับประทานอาหารที่มีเอนไซม์สูง จะช่วยเรื่องการย่อยอาหาร อย่างไรก็ตาม ยังไม่มีหลักฐานทางวิชาการเพียงพอที่จะยืนยันความเชื่อนี้ อาหารที่มีปริมาณเอนไซม์สูง อาจจะมีประโยชน์ในด้านอื่น ๆ และควรค่าแก่การบริโภคเป็นเครื่องเคียงอาหารจานหลัก ได้แก่

• กิมจิ พริกแดง กะหล่ำปลี และหัวไชเท้า ที่ผ่านการหมักดองตามวัฒนธรรมการปรุงอาหารของคนเกาหลี มีรสเปรี้ยวและเผ็ดเล็กน้อย นักวิจัยกล่าวว่า อาหารเคียงจานนี้มีประโยชน์ต่อสุขภาพในหลายด้าน แบคทีเรียที่อยู่ในกิมจิ ผลิตเอนไซม์ที่มีประโยชน์

• อะโวคาโด เป็นแหล่งของเอนไซม์ไลเปส ซึ่งมีหน้าที่ในการย่อยไขมันในระบบทางเดินอาหาร แต่ในความเป็นจริง การย่อยไขมันในลำไส้เล็ก ใช้เอนไซม์ไลเปสที่ผลิตจากตับอ่อน ดังนั้น เอนไซม์ไลเปสที่ได้รับจากการบริโภคอาหาร อาจเป็นเพียงการส่งเสริมให้ระบบย่อยอาหารทำงานดีขึ้น เพราะทุกวันนี้ยังไม่มีข้อมูลแน่ชัดว่า เอนไซม์ไลเปสที่ได้จากอาหารจะให้ผลเช่นเดียวกับเอนไซม์ไลเปสที่ผลิตจากตับอ่อน
• แอปริคอต ในแอปริคอตมีเอนไซม์อยู่หลากหลายชนิด เช่น อินเวอร์เวส ที่ช่วยย่อยน้ำตาลซูโครส ให้เป็นน้ำตาลกลูโคส และฟรุกโตส เพื่อให้ร่างกายสามารถนำไปใช้เป็นพลังงานได้อย่างรวดเร็ว นอกจากนี้ เอนไซม์อินเวอร์เทส ยังเป็นสารต้านอนุมูลอิสระ ที่เกิดจากกิจกรรมของเซลล์อีกด้วย
• สับปะรด มีสาร โบรมีเลน ซึ่งประกอบด้วยเอนไซม์หลายชนิด ช่วยย่อยโปรตีน จากงานวิจัยในวารสาร Cancer Letters ระบุว่า โบรมีเลนอาจช่วยป้องกันมะเร็ง และต้านการอักเสบ
• กล้วย อุดมไปด้วยเอนไซม์อะไมเลส และมัลเทส เอนไซม์อะไมเลสพบในน้ำลาย และลำไส้เล็กของมนุษย์ ช่วยย่อยคาร์โบไฮเดรตให้กลายเป็นน้ำตาลโมเลกุลเล็ก เพื่อการดูดซึมที่ลำไส้ ส่วนมัลเทสเป็นเอนไซม์ ที่ทำหน้าที่ย่อย น้ำตาลมัลโทส ที่พบในพืชตระกูลมอล์ต น้ำเชื่อมข้าวโพด และเบียร์

จะเห็นได้ว่า เอนไซม์เปรียบเสมือนกุญแจสำคัญ ส่งเสริมการมีชีวิตของสิ่งมีชีวิตทุกชนิด หวังว่าบทความนี้ จะทำให้หลาย ๆ คนเข้าใจถึงเอนไซม์กันมากขึ้นนะคะ